TV

0 out of 5 ( 0 )
3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Rating 3.00 (1 Vote)

Σκηνοθεσία (τηλεοπτική): Χούμπερτ Κρόιτζ, Κουρτ Βεθ  
Σκηνοθεσία (θεατρική): Μάνφρεντ Βέκβερθ, Γιόακιμ Τένσερτ  
Είδος: Δράμα (θεατρικό) 
Ημερομηνία Εξόδου: 15 Δεκεμβρίου 2016

ΣΥΝΟΨΗ

Το πρώτο μέρος του έργου του Μπρεχτ αναφέρεται στην εθνοφρουρά του Παρισιού και στην υπεράσπιση των κανονιών της Εθνοφρουράς από το στρατό, υπεράσπιση που γίνεται από τις γυναίκες. Το δεύτερο μέρος είναι γραμμένο μετά την εξέγερση και αναφέρεται στις δύο πρώτες μέρες, 18 και 19 Μάρτη 1871.

Γιατί ηττήθηκε η Παρισινή Κομμούνα; Ίσως ο Μπρεχτ δεν δίνει την απάντηση. Δίνει όμως την πολυφωνία της επανάστασης. Φταίει η αναποφασιστικότητα για επίθεση; Υποστήριξε την τακτική υποχωρήσεων, στη μπουρζουαζία. Γιατί δεν εφαρμόστηκε η τακτική: τρομοκρατία στην τρομοκρατία; Γιατί επεκράτησε η «γενναιοφροσύνη»; Πώς γράφεται η ελευθερία; Με αίμα ή με μελάνι; Ποιος φοβόταν τον εμφύλιο, η ηγεσία ή οι μάζες; Αντεκδίκηση ή συγνώμη; Υπάρχει κι άλλη ελευθερία από την ελευθερία να πολεμάς όσους σε καταπιέζουν; Μήπως ένας επαναστατικός μηχανισμός που καταπιέζει τους άλλους, θα καταπιέσει κάποια μέρα και τους δικούς του; Μήπως το γέρας της Κομμούνας θα είναι: «Να πουν κάποτε για την Κομμούνα: αυτή έκαψε τη γκιλοτίνα»; Μήπως στη γραμμή της Κομμούνας μπήκαν τυχοδιώκτες; Μπορεί να κόψουμε μια μηλιά για να φτιάσουμε οδόφραγμα; Τι θα κάνει η Κομμούνα μ' αυτούς που στρατολόγησε βίαια ο Θιέρσος; Μήπως καθυστέρησε η επίθεση στις 18 Μαρτίου;

Μ' αυτήν την πολυφωνία ο Μπρεχτ κάνει ένα επικό λαϊκό έργο, ένα θεατρικό δοκίμιο προλεταριακής επανάστασης...

 Die Tage der Commune
(1966) on IMDb

 

Release Dates: East Germany 17 April 1966

 


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ


ΠΟΣΤΕΡ


ΤΡΕΪΛΕΡ


ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ

Ο Μπρεχτ έγραψε το  ΟΙ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΟΜΜΟΥΝΑΣ   το 1948-1949, είχε πρόσφατα φύγει από τις Η.Π.Α. για την Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η κυβέρνηση όμως της Ανατολικής Γερμανίας απαγόρευσε το έργο.

Η πρώτη παράγωγη του έργου έγινε από την θεατρική εταιρία του Μπρεχτ  The Berliner Ensemble  στο Chemnitz (Karl-Marx-Stadt)  το 1956 και η μουσική γράφτηκε από τον σπουδαίο ριζοσπαστικό συνθέτη Hanns Eisler.

Το έργο παρουσιάζει ένα πανόραμα της ζωής στην Κομμούνα. Είναι ένας κόσμος με τον οποίο μπορούμε  να ταυτιστούμε  και να αναγνωρίσουμε, ένας κόσμος  εργατικών συνοικιών στην οδό Pigalle, ο  Papa και ο Coco, η Babette και η Geneviève, η Madame Cabet και ο γιός της Jean. Μαζί παλεύουν και προσπαθούν να μάθουν πώς να ξανασκεφτούν την ζωή σε μια αληθινά δημοκρατική κοινωνία. Είναι αυτοί οι άνθρωποι που στο τέλος θα καταλήξουν να αγωνίζονται και να πεθαίνουν στους δρόμους του Παρισιού. Ο Μπρεχτ  θέλει να καταλάβει ο θεατής τις πολιτικές και τις οικονομικές δυνάμεις στον χώρο της εργασίας  που διαμορφώνουν τις ζωές των ανθρώπων. Προβάλει σκηνές με τους πολιτικούς αρχηγούς  της Γαλλίας και της Γερμανίας, του Διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, δυνάμεις που στις μέρες μας  αποκαλούμε παγκόσμιο Καπιταλισμό και που ραδιουργούν για να καταστρέψουν τους  κατοίκους του Παρισιού. Ο Μπρεχτ προτρέπει τον θεατή να αναρωτηθεί και να βρει  τρόπους για να αλλάξει  τον κόσμο  αντιμέτωπος με αυτά που θεωρεί ως αδύνατες πιθανότητες.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ

Γερμανός δραματουργός, λιμπρετίστας, συγγραφέας, ποιητής, θεωρητικός του θεάτρου και σκηνοθέτης. Το έργο του, πάνω από δεκατρείς χιλιάδες σελίδες, περιλαμβάνει θεατρικά έργα, ποιήματα, πεζά, θεωρητικά κείμενα για το θέατρο, τον κινηματογράφο, την τέχνη, τη λογοτεχνία, μελέτες, σχόλια, σημειώσεις, ημερολόγια. Ο Μπρεχτ γεννήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 1898 στο Άουγκσμπουργκ της Βαυαρίας. Μαθητής ακόμη στο γυμνάσιο (1908- 1916) δημοσιεύει τα πρώτα του κείμενα, ποιήματα και διηγήσεις, στο περιοδικό του σχολείου του και στην τοπική εφημερίδα. Το 1917, γράφεται  στο τμήμα λογοτεχνίας της Φιλοσοφικής σχολής του Πανεπιστημίου Λούντβιχ Μαξιμίλιαν του Μονάχου, όπου παρακολουθεί σχεδόν αποκλειστικά τα μαθήματα του Αρτουρ Κούτσερ, θεατρολόγου και φίλου του Φρανκ Βέντεκιντ.

Γράφει ποιήματα και θεατρικά κείμενα. Το «Εγκόλπιο Ευσέβιας» είναι η πρώτη του ποιητική συλλογή και θα ακολουθήσουν και άλλες, ενώ η ανατρεπτικότητά του και η συμβολή του στο παγκόσμιο θέατρο θα τον κάνουν να ονομαστεί ως ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς και δραματουργούς όλων των εποχών. Την ίδια στιγμή, ο Μπρεχτ ενδιαφέρεται και για την πολιτική και την κοινωνική κατάσταση και δίνει μια έντονη πολιτική χροιά στα κείμενά του. «Ο πόλεμος με ξεσήκωσε», γράφει ο ίδιος. Έτσι λοιπόν, το 1918 μία πολιτική αναταραχή στη Βαυαρία θα εμπνεύσει το «Βάαλ», το πρώτο του θεατρικό έργο. Παράλληλα, βρίσκει μεγάλη έλξη στην κομμουνιστική θεωρία: «Ήμουν είκοσι ετών όταν είδα τη λάμψη της μεγάλης πυρκαγιάς της Ρώσικης Επανάστασης», σημειώνει με ενθουσιασμό, και από τον επόμενο χρόνο ξεκινά τη συστηματική του επαφή με τον κομμουνισμό.

Το 1922 παντρεύεται την τραγουδίστρια της όπερας Μαριάν Ζοφ. Ένα χρόνο

αργότερα θα αρχίσει να φοιτά στην Μαρξιστική Εργατική Σχολή, όπου μελέτησε διαλεκτικό υλισμό και έπιασε και την πρώτη του δουλειά ως βοηθός σκηνοθέτη στο Θέατρο του Βερολίνου. Η άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία, το 1933, θα τον αναγκάσει να αυτοεξοριστεί.

Τα έργα του και τα γραπτά του απαγορεύονται στη Γερμανία. Οι παραστάσεις διακόπτονται από την αστυνομία. Μέσω Πράγας και Βιέννης θα βρεθεί στη Δανία, τη Φιλανδία και από κει μέσω Ρωσίας στις ΗΠΑ. «Η πνευματική απομόνωση εδώ είναι τρομακτική» γράφει ο ίδιος για το διάστημα που έζησε στην Αμερική. Μετά το τέλος του πολέμου θα επιστρέψει για να εγκατασταθεί στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας μαζί με τη δεύτερη γυναίκα του και γυναίκα της ζωής του που τόσα χρόνια τον ακολούθησε στην εξορία, Χέλενε Βάιγκελ.

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ έκανε μία από τις μεγαλύτερες τομές στο σύγχρονο θέατρο καθώς επιχείρησε να το απομακρύνει από τις μέχρι τότε συμβάσεις του θεάτρου της ψευδαίσθησης. Ο ίδιος διατύπωσε και εφάρμοσε στα έργα του τη θεωρία του «επικού θεάτρου» και εισήγαγε την τεχνική της αποστασιοποίησης, υπενθυμίζοντας διαρκώς στον θεατή την ιστορική διάσταση των όσων συντελούνται στη σκηνή. Αυτή η δραματική φόρμα σχετιζόταν με παρόμοιες μοντερνιστικές καινοτομίες της εποχής, όπως τα μυθιστορήματα του Τζέιμς Τζόις, το ιδεολογικό μοντάζ του Αϊζενστάιν, το κυβιστικό «κολλάζ» που εισήγαγε ο Πικάσο στη ζωγραφική. Όμως, αντίθετα με πολλές avant-garde καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, ο Μπρεχτ δεν είχε σκοπό να καταρρίψει την έννοια της τέχνης αλλά ήθελε να της δώσει μια νέα λειτουργία, μια νέα διάσταση, μια νέα κοινωνική χρήση. Τα έργα του είναι επαναστατικά και αντιεξουσιαστικά.

Η πρώτη μεγάλη επιτυχία θα έρθει με τη διασκευή της «Όπερας των ζητιάνων». Διασκευασμένη ως «Η Όπερα της Πεντάρας» σε στίχους του Μπέρτολτ Μπρεχτ και μουσική του Κουρτ Βάιλ, θα αποτελέσει μια «γροθιά» στην αστική τάξη του Βερολίνου και προκάλεσε τεράστια αίσθηση στην παγκόσμια σκηνή μιούζικαλ. Στη διάρκεια του πολέμου τα έργα του είχαν έντονη αντιμιλιταριστική χροιά. Με το αντι-πολεμικό έργο του «Ταμπούρλα μες τη Νύχτα» (1922) θα κερδίσει το Βραβείο Κλάιστ. Η μεγάλη αλλαγή θα συντελεστεί κατά τη διάρκεια της εξορίας όταν και θα γράψει τα σημαντικότερα έργα του. Η Μαρξιστική φιλοσοφία και η κομουνιστική θεωρία θα τον επηρεάσουν καθοριστικά. Θα στραφεί και θα υπηρετήσει το «διδακτικό και ανθρωπιστικό» θέατρο. «Η δουλειά του Μπρεχτ είναι η πιο σημαντική και πιο πρωτότυπη στην ευρωπαϊκή δραματουργία από την εποχή του Ίμπσεν και του Στρίνμπεργκ» θα γράψει ο Ρέιμοντ Ουίλιαμς. Η επίδραση του έργου του ήταν μεγάλη σε πάρα πολλούς θεατρικούς συγγραφείς και σκηνοθέτες, ώστε να μιλάμε καθαρά για «μπρεχτική παράδοση» που περιλαμβάνει καλλιτέχνες όπως: Ντάριο Φο, Τζόαν Λίτλγουντ, Πίτερ Μπρουκ, Πίτερ Βάις, Πίνα Μπάους, Τόνι Κούσνερ και Κάριλ Τσώρτσιλ. Ταυτόχρονα, οι θεωρίες του και οι τεχνικές του έχουν επηρεάσει και σκηνοθέτες όπως: Ζαν-Λυκ Γκοντάρ, Λίντσεϊ Άντερσον, Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, Τζόζεφ Λόουζι, Ναγκίσα Οσίμα, Λαρς Φον Τρίερ και Χαλ Χάρτλεϊ.

Ο Μπρεχτ πέθανε το 1956 αφήνοντας πίσω μια τεράστια πνευματική και καλλιτεχνική κληρονομιά και ένα ανεπανάληπτο επαναστατικό πνεύμα, που εμπνέει ακόμα.

 

HANNS EISLER

 

Ο Χανς Άισλερ γεννήθηκε το 1898 στη Λειψία αλλά μεγάλωσε στη Βιέννη. Στηδιάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Άισλερ πολέμησε στην πρώτη γραμμή και τραυματίστηκε πολλές φορές. Στην επιστροφή του στη Βιέννη σπούδαςε μουσική δίπλα στον μεγάλο Arnold Schoenberg. Ο Άισλερ ήταν ο πρώτος από τους οπαδούς του Schoenberg που συνέθεσε μουσικό κομμάτι με την πρωτοποριακή τεχνική του δασκάλου του. Το 1925 ο Άισλερ μετακόμισε στο Βερολίνο, όπου έβριθε από πρωτοποριακά κινήματα στις τέχνες και στην πολιτική. Εκεί έγινε μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος της Γερμανίας και το 1928 δίδασκε μουσική στο Μαρξιστικό Εργατικό Σχολείο. Η μουσική του σιγά σιγά στρεφόταν όλο και περισσότερο σε πολιτικά θέματα και περισσότερο λαϊκά σε στυλ, με επιρροές από την τζαζ και το καμπαρέ. Την ίδια στιγμή, γνώρισε τον Μπέρτολτ Μπρεχτ και άρχισαν μια συνεργασία, μια και ένιωθαν ότι είχαν παρόμοια πολιτικά οράματα και καλλιτεχνικές αναζητήσεις. Η συνεργασία τους θα συνεχιζόταν για μια ζωή. Ο Άισλερ έγραψε μουσική για πολλά θεατρικά του Μπρεχτ, όπως The Decision (1930), The Mother (1932) and Schweik in the Second World War (1957).

Με τον Μπρεχτ συνεργάστηκαν επίσης στη δημιουργία τραγουδιών διαμαρτυρίας στα ταραχώδη χρόνια των αρχών του 1930. Το «Τραγούδι της αλληλεγγύης» έγινε διάσημος αγωνιστικός ύμνος που τον τραγουδούσαν στις πορείες και τις δημόσιες συγκεντρώσεις σε όλη την Ευρώπη και η μπαλάντα Ballad of Paragraph 218 ήταν το πρώτο τραγούδι που διαμαρτυρήθηκε ποτέ ενάντια στους νόμους που απαγορεύουν την έκτρωση. Τα τραγούδια των Μπρεχτ-Άισλερ αυτής της περιόδου μιλάνε για τη ζωή των απλών ανθρώπων, των χαμηλών κοινωνικών τάξεων, ανέργων, ιερόδουλων, φτωχών εργατών, που είναι μπλεγμένοι σε ένα φαύλο κύκλο περιθωρίου χωρίς ελπίδα για δικαιοσύνη. Το 1932 έγραψε και τη μουσική της ταινίας Kuhle Wampe, η οποία απαγορεύτηκε από τους Ναζί το 1933. Με τους Ναζί στην εξουσία, ο Άισλερ εγκατέλειψε τη χώρα και πήγε στη Μόσχα και αργότερα στην Αμερική. Στη Νέα Υόρκη δίδαξε μουσική σύνθεση τον Νέο Σχολείο και έγραψε πειραματική μουσική δωματίου και μουσική για ντοκιμαντέρ. Επίσης, στο Χόλλυγουντ συνέθεσε μουσικά κινηματογραφικά θέματα για μεγάλες παραγωγές όπως HANGMEN ALSO DIE! και NONE BUT THE LONELY HEART, που προτάθηκαν για Όσκαρ μουσικής. Το 1947 επιστρέφει στη σύνθεση με τη μέθοδο του μέντορά του Schoenberg και το έργο του «Fourteen Ways of Describing the Rain», αφιερωμένο στον δάσκαλό του, θεωρείται αριστούργημα του είδους.

Μέσα σε αυτή και την επόμενη δεκαετία συνέχισε να συνθέτει συμφωνίες, μελοποιώντας, ανάμεσα στα άλλα, κείμενα του Μπρεχτ ή και του Γκαίτε, και καθιερώθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Γερμανούς συνθέτες.

Την εποχή του Μακαρθισμού όμως ο Άισλερ βρέθηκε στο «μάτι του κυκλώνα», καθώς μπήκε στη μαύρη λίστα του Χόλιγουντ, πέρασε από ανακρίσεις, κατηγορήθηκε για ότι φτιάχνει «μουσική Καρλ Μαρξ» και ότι ήταν σοβιετικός κατάσκοπος. Υποστηρικτές του στον αγώνα του αυτό, ήταν ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Ιγκόρ Στραβίνσκι και ο Άαρον Μπέρνσταϊν, που οργάνωσαν συναυλίες για να συγκεντρώσουν χρήματα για την νομική του υποστήριξη. Όμως τελικά ο Άισλερ απελάθηκε το 1948. Τότε, επέστρεψε στη Γερμανία και εγκαταστάθηκε στην Ανατολική Γερμανία. Εκεί συνέθεσε τον εθνικό ύμνο για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, μουσική για καμπαρέ, θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Την ίδια εποχή συνθέτει μουσική για το Φάουστ, μια νέα, πρωτοποριακή εκδοχή της όπερας, που προκάλεσε και έφερε αντιδράσεις. Απογοητευμένος ο Άισλερ δεν εγκατέλειψε την όπερα και το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Ο Άισλερ όλα αυτά τα χρόνια δεν σταμάτησε να συνεργάζεται με τον φίλο του, Μπρεχτ, μέχρι και θάνατο του Μπρεχτ, το 1956. Ο Άισλερ ποτέ δεν συνήλθε εντελώς από το χαμό του αγαπημένου του φίλου. Πέθανε το 1962 και κείτεται πολύ κοντά εκεί που βρίσκεται και ο τάφος του Μπρεχτ.

 

GIZELA MAY

 

Η σπουδαία ηθοποιός και τραγουδίστρια Γκίζελα Μάι ενθουσίασε το κοινό ως πρωταγωνίστρια του «Μάνα Κουράγιο» του Μπρεχτ και ως ερμηνεύτρια γαλλικών σανσόν. Έζησε την καταστροφή του πολέμου κρυμμένη σε υπόγεια. Σε παλιότερη συνέντευξη στην DW είχε πει: «Πιστεύαμε ότι θα βρίσκαμε εναλλακτική σε έναν καπιταλισμό που θεωρούσαμε ότι προκαλεί διαρκώς πολέμους».

Η Γκίζελα Μάι τάχθηκε ανοιχτά υπέρ του σοσιαλισμού αλλά και της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Εκεί έγινε γνωστή ως πρέσβειρα του σανσόν. Στη Δυτική Γερμανία ήταν περισσότερο γνωστή με το προσωνύμιο «σοσιαλιστικό αηδόνι». Το 1994 είχε πει στην DW ότι θεωρούσε πάντα τον χωρισμό της Γερμανίας με το Τείχος του Βερολίνου «άσχημη αναγκαιότητα».

Έκανε την πρεμιέρα της ως ηθοποιός έργων του Μπέρτολτ Μπρεχτ το 1959 στο θέατρο Piccolo Teatro του Μιλάνου. Μία εμφάνιση που έμελλε να σημαδέψει τη ζωή της. Ως ερμηνεύτρια τραγουδιών του Μπρεχτ και του Κουρτ Βάιλ έγινε διάσημη διεθνώς. Έκανε περιοδείες σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία και αναδείχθηκε σε κορυφαία εκπρόσωπο του πολιτικού τραγουδιού.

Ο σημαντικότερος θεατρικός της ρόλος είναι στο «Μάνα Κουράγιο» του Μπέρτολτ Μπρεχτ.

Εκτός από κλασικούς ρόλους όμως, η Γκίζελα Μάι δεν δίστασε να ενσαρκώσει και καθαρά ψυχαγωγικούς χαρακτήρες. Για παράδειγμα, έλαμψε τη δεκαετία του 1970 στο τότε Μητροπολιτικό Θέατρο του ανατολικού Βερολίνου ως πρωταγωνίστρια του μιούζικαλ «Hello, Dolly!».

Η Γκίζελα Μάι σημείωσε επιτυχίες μπροστά στον τηλεοπτικό φακό κυρίως μετά την επανένωση των δύο Γερμανίων. Διάσημη έγινε με τον ρόλο της στη γερμανική αστυνομική σειρά «Adelheid und Ihre Mörder» («Η Άντελχαϊντ και οι δολοφόνοι της»), όπου υποδυόταν επί 14 χρόνια τη μητέρα της πρωταγωνίστριας.

Έκανε περιοδείες σε Ευρώπη, ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία και αναδείχθηκε σε κορυφαία εκπρόσωπο του πολιτικού τραγουδιού.

Η Γκιζέλα Μάι τραγούδησε και τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη

ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Οι βασικοί  χαρακτήρες είναι φανταστικά πρόσωπα, αλλά πολλοί από τους ήρωες του έργου είναι αληθινές ιστορικές φυσιογνωμίες:

 Madame Cabet -ΜΑΝΤΑΜ ΚΑΜΠΕ: ράφτρα

Jean Cabet- ΖΑΝ ΚΑΜΠΕ: νέος εργάτης, ο γιός της.

Papa-ΓΚΟΥΛ: Εθνοφρουρός  στα πενήντα του.

Coco – ΚΟΚΟ :φίλος του  

Geneviève Guéricault-ΖΑΝΕΒΙΕΒ ΓΚΕΡΙΚΟ:  νεαρή δασκάλα.  

Pierre Langevin: εργάτης ,εκπρόσωπος της Κομμούνας

Babette Cherron-ΜΠΑΜΠΕΤ  ΣΕΡΟΝ: ράφτρα , φίλη του ΖΑΝ ΚΑΜΠΕ

François Faure- ΦΡΑΝΣΟΥΑ ΦΟΡ, πρώην σπουδαστής , Εθνοφρουρός

Phillipe Faure-ΦΙΛΙΠ ΦΟΡ: αδερφός του, φούρναρης,  πλέον στον στρατό.

Adolphe Thiers (1797–1877) Πολιτικός και ιστορικός, όταν η Γαλλική κυβέρνηση αναγκάστηκε να παραδοθεί το 1871 ο Thiers εκλέχτηκε επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης. Στις 18/3 μια μεγάλη εξέγερση ξεκίνησε στο Παρίσι, όταν έδωσε διαταγή στον στρατό να μετακινήσει μερικές εκατοντάδες κανόνια που ήταν στην  δικαιοδοσία της Εθνοφρουράς της Γαλλίας. Ο  Thiers απομάκρυνε την κυβέρνηση του και τα στρατεύματα στις Βερσαλλίες. Στις 26/3 οι Παριζιάνοι εξέλεξαν την Παρισινή Κομμούνα, ο Thiers θεωρήθηκε υπεύθυνος για την «Ματωμένη Βδομάδα», για την σφαγή των   υποστηρικτών  της Κομμούνας .

Jules Favre (1809 – 1880) Γάλλος πολιτικός. Μετά την εδραίωση της Τρίτης Δημοκρατίας τον Σεπτέμβριο του 1870, ο Favre έγινε ένας από τους αρχηγούς της οπορτουνιστικής φατρίας των ρεπουμπλικάνων. Σαν υπουργός εξωτερικών είχε αναλάβει τις διαπραγματεύσεις για ειρήνη με την νικήτρια Γερμανία, χωρίς ιδιαίτερο διπλωματικό ταλέντο, ο Βίσμαρκ έθετε τους όρους, αποχώρησε από το υπουργείο στις 2/8/1871.

Eugène Varlin (1839 - 1871) βιβλιοδέτης, αρχηγός της Διεθνούς, μέλος της Κομμούνας, αγωνίστηκε στα οδοφράγματα κατά την διάρκεια της Ματωμένης Βδομάδας και προσπάθησε να αποτρέψει την εκτέλεση των ομήρων στην οδό Haxo. Αιχμαλωτίστηκε στις 28/5 και εκτελέστηκε φωνάζοντας “Vive la République! Vive la Commune!

Charles Delesclusze (1809 – 1871) Ριζοσπαστικός Γάλλος δημοσιογράφος, ένθερμος υποστηρικτής της δημοκρατίας. Εξορίστηκε και φυλακίστηκε πολλές φορές για τα γραπτά του. Στην πολιορκία του Παρισιού αγωνίστηκε με τόλμη, εκλέχτηκε το 1871 στο Εθνικό Κοινοβούλιο και έγινε μέλος της Κομμούνας. Σκοτώθηκε στα οδοφράγματα, υπερασπιζόμενος την Κομμούνα στις 25/5/1871

Francis Jourde (1843 - 1893) – Λογιστής, μέλος της Κομμούνας του 5ου διαμερίσματος, μέλος της οικονομικής κοινότητας, συντάκτης του διατάγματος για την αναβολή στην πληρωμή των οφειλών, του Ενικού Ενεχυροδανειστηρίου και για τις συντάξεις των χήρων των πεσόντων της Εθνοφρουράς. Καταδικάστηκε σε απέλαση στην Νέα Καληδονία, απέδρασε μαζί με τον Grousset και τον Rochefort .

Charles Beslay (1795 -??) Μηχανικός, στενός φίλος και οπαδός του Proudhon. Βιομήχανος έκανε πολλές προσπάθειες να σχηματίσει οργανώσεις ανάμεσα στους εργαζομένους του, ήταν ο πρώτος αστός που συμμετείχε στην Διεθνή Ένωση Εργατών ( IWA) (1864–1876),γνωστή και σαν Πρώτη Διεθνή. Γηραιότερος στην Κομμούνα, εκλέχτηκε αντιπρόσωπος από το 6ο διαμέρισμα. Στην οικονομική επιτροπή διασφάλιζε ότι τα χρήματα της Τράπεζας της Γαλλίας δεν θα πειραχτούν. Αθωώθηκε από όλες τις κατηγορίες εναντίον του μετά την πτώση της Κομμούνας, αργότερα ασπάστηκε τον «Φιλελεύθερο Σοσιαλισμό»

Charles Amouroux (1847 - 1885) Πιλοποιός, μέλος της Διεθνούς, μέλος της Κομμούνας αντιπρόσωπος του 4ου διαμερίσματος, μέλος τη επιτροπής των εξωτερικών σχέσεων, αιχμαλωτίστηκε στην Ματωμένη Βδομάδα, και καταδικάστηκε σε απέλαση. Στην Νέα Καλυδωνία υπηρέτησε εθελοντικά στους Γάλλους που ήταν αναγκασμένοι να πολεμούν τους αυτόχθονες επαναστάτες.

Augustin Avrial (1840 - 1904) Μηχανικός, μέλος της Διεθνούς, μέλος της Κομμούνας, αντιπρόσωπος του 11ου διαμερίσματος. Διέπρεψε στα οδοφράγματα της Ματωμένης Βδομάδας. Καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο. Εφευρέτης μια ραπτομηχανής το 1892, σοσιαλιστής ακτιβιστής μέχρι τον θάνατο του.  

Raoul Rigault (1846 - 1871) Σπουδαστής, δημοσιογράφος, μέλος της Κομμούνας για το 8ο διαμέρισμα. Υπεύθυνος για να την απόφαση εκτέλεσης των ομήρων που έπιασε η Κομμούνα. Συνελήφθηκε στις 24/5  και εκτελέστηκε αμέσως. Ήταν σκληροπυρηνικός και μέλος της Επιτροπής Δημόσιας Ασφάλειας που υποστήριζε  την βία για την υπεράσπιση της Κομμούνας. Ήξερε τι θα κάνει η κυβέρνηση των Βερσαλλιών. Θα μπορούσε να εκτελέσει τον καλύτερό του φίλο αν το έκρινε απαραίτητο.    

Gabriel Ranvier (1828 – 1879) – ζωγράφος πορσελάνης, οπαδός του ριζοσπάστικού αριστερού ακτιβιστή Louis-Auguste Blanqui ,ο οποίος σύμφωνα με πολλούς ενέπνευσε την Κομμούνα. Ήταν διοικητής τάγματος της Εθοφρουράς κατά την πολιορκία του Παρισιού , πήρε μέρος στην εξέγερση που οδήγησε στην Κομμούνα. Έγινε μέλος της Κομμούνας εκπροσωπώντας το 20ο διαμέρισμα και μέλος της Επιτροπής για την Δημόσια Ασφάλεια. Αγωνίστηκε στην Ματωμένη Βδομάδα και μετά φυγαδεύτηκε στο Λονδίνο αλλά παρέμεινε αφοσιωμένος σοσιαλιστής. Καταδικάστηκε σε εξορία και σε θάνατο ερήμην του αλλά κατάφερε να γυρίσει στο Παρίσι το 1879 όπου και πέθανε τον ίδιο χρόνο.

August Vermorel (1841 - 1871) Ριζοσπαστικός, σοσιαλιστής και δημοσιογράφος, φυλακίστηκε πολλές φορές για αποδοκιμασία της κυβέρνησης. Στην ανατροπή της Δεύτερης Αυτοκρατορίας το 1870 αφέθηκε ελεύθερος και πήρε ενεργό μέρος στην Κομμούνα. Λέγεται πως είχε ένα προαίσθημα της ήττας. Τραυματίστηκε σοβαρά στα οδοφράγματα, αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε στις Βερσαλλίες όπου και πέθανε. 

Jean-Baptiste Chardon (1839 – 1898) Λεβητοποιός για τις σιδηροδρομικές γραμμές, απολύθηκε λόγω επαναστατικών ιδεών και φυλακίστηκε για παρακίνηση ενάντια στην κυβέρνηση. Έγινε μέλος της Διεθνούς και πολέμησε στην Εθνοφρουρά για την ανατροπή της κυβέρνησης Εθνικής Άμυνας. Εκλέχτηκε αντιπρόσωπος του 13ου  διαμερίσματος. Μέλος της Επιτροπής Πολέμου και Ασφάλειας, μετά την Κομμούνα φυγαδεύτηκε στην Ελβετία και καταδικάστηκε σε θάνατο ερήμην του. Δούλεψε σαν μηχανικός και ταξίδεψε στην Αίγυπτο, την Κούβα την Αιτή όπου έγινε εστιάτορας, αργότερα επέστρεψε στην Γαλλία.

Henry Champy (1846 – 1902) Κατασκευαστής μαχαιροπίρουνων, υπηρέτησε στην Εθνική Φρουρά υπερασπίζοντας το Παρίσι εναντίον της Πρωσίας. Αντιπρόσωπος του 10ου  διαμερίσματος, μέλος της Επιτροπής για τις προμήθειες, μετά το τέλος της Κομμούνας καταδικάστηκε σε εξορία στην Νέα Καληδονία, με την αμνηστία του 1880 επέστρεψε στην Γαλλία και συνέχισε το παλιό του επάγγελμα  και στη συνέχεια έγινε χρυσοχόος . Πρόεδρος της οργάνωσης  Φίλων της Κομμούνας του Παρισιού του 1871,  Les Amis de la Commune de Paris 1871,συμετείχε στο Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Εργατικό κόμμα του  Jean Allemane.

Louis Augustin Rogeard (1820 - 1896) Σπούδασε στο École normale supérieure de Paris, αρνήθηκε το δίπλωμα του γιατί δεν ήθελε να ορκιστεί πίστη στον Ναπολέοντα τον 3ο. Αυτοδίδακτος, έκανε την εφημερίδα  La Rive Gauche που σατίριζε την Δεύτερη Αυτοκρατορία. Εξορίστηκε και επέστρεψε στην Γαλλία το 1870 όταν ανακηρύχτηκε η Δημοκρατία. Αντιπρόσωπος του 6ου διαμερίσματος, αλλά παρατήθηκε κρίνοντας τον αριθμό ψηφοφόρων του μη επαρκή. Μετά την Ματωμένη Βδομάδα κατέφερε να διαφύγει από την χώρα, καταδικάστηκε ερήμην, δεν γύρισε με την αμνηστία αλλά συνέχισε να κάνει μαθήματα σαν δάσκαλος στο εξωτερικό.

Antoine Arnaud (1831 - 1885) Υπάλληλος στους σιδηρόδρομους και μέλος της  Διεθνούς Ένωσης Εργατών ( IWA) , γνωστή και ως Πρώτη Διεθνής που στόχευε στο να ενώσει μια ποικιλία διαφορετικών αριστερών σοσιαλιστών, κομμουνιστών, αναρχικών και εργατικών συνδικάτων. ‘Ήταν οπαδός του ριζοσπαστικού πολιτικού στοχαστή  Auguste Blanqui . Ο Arnaud ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Εθνοφρουράς και κατά συνέπεια εκλεγμένος αντιπρόσωπος της Κομμούνας του 3ου διαμερίσματος, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων και στην Επιτροπή  των Δημοσίων Έργων και αργότερα στην Επιτροπή Δημόσιας Ασφάλειας. Αγωνίστηκε στα οδοφράγματα, μετά την ήττα της Κομμούνας ο Arnaud μετανάστευσε στο Βερολίνο και από εκεί στην Μ.Βρετανία. Επέστρεψε σην Γαλλία μετά την αμνηστεία του 1880.

Paul Rastoul (1835 – 1875) Γιατρός, πολέμησε στην Εθνοφρουρά κατά την πολιορκία του Παρισιού όπου φρόντιζε τους τραυματίες. Εκλέχτηκε αντιπρόσωπος της Κομμούνας του 10ου διαμερίσματος. Ήταν υπεύθυνος για τις δημόσιες υπηρεσίες και Γενικός Επιθεωρητής στα νοσοκομεία. Ψήφησε ενάντια στην δημιουργία Επιτροπής για την Δημόσια Ασφάλεια. Μετά την Ματωμένη Βδομάδα, εξορίστηκε στην Ν.Καληδονία.

Jules Valles (1832 - 1885) Επαναστατικός συγγραφέας και δημοσιογράφος, ήταν αντιπρόσωπος του 11ου διαμερίσματος. Η εφημερίδα του   Le Cri du People είχε την μεγαλύτερη επιτυχία από τις εφημερίδες της Κομμόυνας. Καταδικάστηκε σε θάνατο ερήμην, το διήγημα του  Le Révolté  αναφέρεται στις εμπειρίες του εκείνης της περιόδου.60.000 άνθρωποι τον συνόδεψαν στην τελευταία κατοικία του στο κοιμητήριο Père LaChaise.

Alfred Billioray (1841-1877), καλλιτέχνης, διαγράφηκε από την Κομμόυνα και υπηρέτησε στην Επιτροπή Δημόσιας Αφάλειας. Πέθανε σε εξορία στην Ν.Καληδονία.

Clovis Joseph Dupont (1830 – 1902) υφαντής, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής της Εθνοφρουράς, εκλέχτηκε αντιπρόσωπος του 3ου διαμερίσματος, στην Επιτροπή για την Εργασία. Μετά το τέλος της Κομμόυνας καταδικάστηκε σε 20 χρόνια καταναγκαστικών έργων στην Ν. Καληδονία και επέστρεψε στην Γαλλία μετά την αμνηστία του 1880.   

Albert Theisz (1839 – 1881)τεχνητής του ορείχαλκου και μέλος της Διεθνούς, οργάνωσε την απεργία των τεχνιτών στον κλάδο του στο Παρίσι το 1867 και φυλακίστηκε. Απελευθερώθηκε το 1870, εκλέχτηκε σαν επαναστατικός σοσιαλιστής στο εθνικό κοινοβούλιο. Ως αντιπρόσωπος της Κομμούνας υπηρέτησε στην Επιτροπή Εργασίας, Βιομηχανίας και Εμπορίου και σαν Διευθυντής Ταχυδρομίου. Αγωνίστηκε στα οδοφράγματα κατά την διάρκεια της Ματωμένης Βδομάδας, μετά φυγαδεύτηκε στο Λονδίνο, όπου ασχολήθηκε ξανά με την τέχνη του και με τις δραστηριότητες του Γενικού Συμβουλίου της Διεθνούς. Επέστρεψε στο Παρίσι μετά την αμνηστία του 1880.

Jacques Louis Durand (1817 – 1871) τσαγκάρης και ακτιβιστής στην ένωση των εμπόρων .Μέλος  της Κεντρικής Επιτροπής της Εθνοφρουράς, αντιπρόσωπος του 2ου διαμερίσματος. Υπηρέτησε στην Επιτροπή Δικαιοσύνης και ψήφησε για την Επιτροπή Δημόσιας Ασφάλειας. Σκοτώθηκε από τον Γαλλικό στρατό στην Ματωμένη Βδομάδα.

Otto von Bismark (1815 – 1898),συντηρητικός Γερμανός πολιτικός άντρας που κυριαρχούσε στις Ευρωπαϊκές σχέσεις στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Είχε μια εντελώς επιθετική και κυρίαρχη προσωπικότητα. Ένωσε πολλά γερμανικά κρατίδια σε μια ισχυρή Γερμανική Αυτοκρατορία κάτω από την αρχηγεία της Πρωσίας. Δεν εμπιστευόταν την δημοκρατία και αποφάσιζε με μια δυνατή, άρτια καταρτισμένη γραφειοκρατία και την ισχύ των γαιοκτημόνων αριστοκρατών. Όταν ο Ναπολέων ο 3ος  ξεκίνησε τον πόλεμο Γαλλίας – Πρωσίας το 1870, η Γερμανία με τον μηχανοκίνητο στρατό κέρδιζε μια, μία τις μάχες και σύντομα έφτασε στις πύλες του Παρισιού. Ουσιαστικά ο Bismark  δεν ήθελε να κάνει εχθρό του την Γαλλία. Μοιραζόταν με τον Adophe Thiers το μίσος του για τον Σοσιαλισμό. Το 1878 εγκαθίδρυσε τους  Αντι-Σοσιαλιστικούς Νόμους. Σοσιαλιστικές οργανώσεις και συγκεντρώσεις απαγορεύτηκαν όπως και η διακίνηση της λογοτεχνίας σοσιαλιστών. Όμως το κίνημα κέρδιζε υποστηρικτές. Οι γνωστοί  Σοσιαλδημοκράτες Wilhelm Liebknecht και August Bebel είχαν έδρες στην Reichstag. Πρέπει πάντως να σημειωθεί πως εγκαινίασε το μοντέρνο κράτος ευημερίας, εισάγοντας συντάξεις μεγάλης ηλικίας, ασφάλεια ατυχήματος, ιατρική περίθαλψη και επιδόματα ανεργίας , εν μέρει για να περιορίσει την επιρροή των Σοσιαλιστών.

 

Παίζουν επίσης :

Guy Suitry – Ο αρραβωνιαστικός της Geneviève Guéricault, υπολοχαγός .Ένας πληγωμένος στρατιώτης του Ιππικού, μια πληγωμένη γυναίκα. Ένας μεγαλόσωμος κύριος.  Μία γυναίκα από το 11ο διαμέρισμα. Ένας παπάς , Προκουράτορας της Αρχιεπισκοπής στο Παρίσι. Η γυναίκα του φούρναρη. Ο σερβιτόρος. Στρατιώτες. Δυο παιδιά. Έξι δήμαρχοι. Εφημεριδοπώλες. Διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας. Αντιπρόσωποι της Κομμούνας. Μια γραμματέας. Ένας εθνοφρουρός. Άντρες, γυναίκες και παιδιά.


 

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝΤΑΙ  ΣΤΟ ΕΡΓΟ:

 

1. ΑΠΟΦΑΣΗ

Βλέποντας ανήμποροι πώς είμαστε

Νόμους ενάντιά μας χαλκεύετε.

Δε σκύβουμε όμως άλλο το κεφάλι

Γιατί μας πρέπει η λευτεριά.

Ξέροντας ότι στρέφετε ενάντιά μας

Τα φονικά σας όπλα, τα κανόνια

Χίλιες φορές ο θάνατος

Απ' τη μιζέρια την αιώνια.

Βλέποντας πως γευόμαστε την πείνα,

Δεν την μπορούμε άλλο την κλεψιά,

Μακριά απ' τους φούρνους μας κρατάτε,

Ασπρο ψωμί η πείνα μας ζητά.

Ξέροντας ότι στρέφετε ενάντιά μας

Τα φονικά σας όπλα, τα κανόνια

Χίλιες φορές ο θάνατος

Απ' τη μιζέρια την αιώνια.

Βλέποντας να υψώνετε παλάτια

και στέγη πουθενά για μας

Απόφαση να γίνουνε δικά μας!

Οι τρώγλες περίσσεψαν για μας.

Ξέροντας ότι στρέφετε ενάντιά μας

Τα φονικά σας όπλα, τα κανόνια

Χίλιες φορές ο θάνατος

Απ' τη μιζέρια την αιώνια.

Βλέποντας, να περισσεύει κάρβουνο,

χωρίς φωτιά παγώνουμε εμείς.

Απόφαση, το κάνουμε δικό μας

να ζεσταθεί το κόκαλό μας.

Ξέροντας ότι στρέφετε ενάντιά μας

τα φονικά σας όπλα, τα κανόνια

Χίλιες φορές ο θάνατος

Απ' τη μιζέρια την αιώνια.

Βλέποντας πως καθόλου δεν μπορείτε

να δώστε μεροδούλι ανθρωπιάς

Θα κάνουμε δικά μας τα εργοστάσια

Είναι αρκετό αυτό για μας.

Ξέροντας ότι στρέφετε ενάντιά μας

τα φονικά σας όπλα, τα κανόνια

Χίλιες φορές ο θάνατος

Απ' την μιζέρια την αιώνια.

Βλέποντας πως η Κυβέρνηση αυτή

Τα όσα μας τάζει δεν τηρεί,

Απόφαση να χτίσουμε καλή

Ζωή, που εμείς θα κυβερνάμε.

Κι αφού η μόνη γλώσσα που ακούτε

Είναι η βουή των κανονιών μας

Τότε εμείς γυρνάμε καταπάνω σας

Των πυροβόλων μας τη μπούκα.

2.

Σκλάβε, τη λευτεριά ποιος θα σου τη δώσει;

Από το βάθος της αβύσσου

Μόνο οι σύντροφοι σου θα σε βγάλουν

Αυτοί θα ακούσουν τον καημό σου.

Τη λευτεριά σκλάβοι θα σου την δώσουν.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Μόνος δεν θα μπορέσεις να σωθείς.

Όπλα καλύτερα παρά δεσμά.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Την πείνα, ποιος θα θρέψει, πεινασμένε;

Έλα σε μας, το μερδικό σου,

να πάρεις του ψωμιού που σου ανήκει:

Μείς θα σου δείχνουμε το δρόμο.

Στους πεινασμένους θα ‘βρεις το φαΐ σου.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Μόνος δεν θα μπορέσεις να σωθείς.

Όπλα καλύτερα παρά δεσμά.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Εκδίκηση από ποιόν θα πάρεις θύμα;

Έλα σε μας τυραννισμένε,

Ενώσου στις γραμμές των πληγωμένων

Εμείς οι αδύναμοι σύντροφοι,

Εκδίκηση να πάρουμε μπορούμε.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Μόνος δεν θα μπορέσεις να σωθείς.

Όπλα καλύτερα παρά δεσμά.

 Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Φτωχέ, ποιος θα μπορέσει να τολμήσει;

Συ, που η μιζέρια γονατίζει,

Έλα μαζί, με τους πολλούς ενώσου,

Που θέλουν μέσα απ’ τα δεινά τους

Τη λευτεριά για πάντα ν’ αποχτήσουν.

Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

Μόνος δεν θα μπορέσεις να σωθείς.

Όπλα καλύτερα παρά δεσμά.

Όλα ή τίποτα, όλοι μας ή κανείς!

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑTA ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΙΑΛΟΓΟΥΣ:

ΦΑΒΡ: Μα θα γίνουμε, εν πλήρει δεκάτω ενάτω αιώνι, ένα έθνος χωρικών;

ΘΙΕΡΣΟΣ: Βασίζομαι ακριβώς στους χωρικούς. Είναι το στήριγμα της ησυχίας. Τι είναι γι' αυτούς η Λωραίνη; Δεν ξέρουν ούτε πού βρίσκεται. Μα πρέπει να πάρετε τουλάχιστον ένα ποτήρι νερό.

ΦΑΒΡ: Είναι απολύτως απαραίτητο; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτω.

ΘΙΕΡΣΟΣ: Ακόμα κι η πιο μικρή γουλιά νερό, κι αυτή είναι μια ευχαρίστηση της ζωής. Τίποτα δεν αξίζει όσο το να καταπίνεις... Πού είμαστε; Α ναι! Και το άλλο είναι αναγκαίο. Απολύτως αναγκαίο. Το τίμημα για την τάξη...

ΦΑΒΡ: Αυτοί οι εθνοφρουροί! Είναι η πληγή της Γαλλίας. Πάνω στον πατριωτισμό μας κάμαμε τη θυσία να εξοπλίσουμε τον όχλο εναντίον των Πρώσων και τώρα κρατάει τα όπλα... για να τα χρησιμοποιήσει εναντίον μας. Ναι, όλα αυτά είναι σωστά. Αλλ' από μια άλλη πλευρά δεν μπορεί κανείς να πει ότι δεν υπερασπίζονται το Παρίσι και συνελόντι ειπείν πόλεμο έχουμε;

ΘΙΕΡΣΟΣ: Αγαπητέ μου Φαβρ τι πάει να πει αυτό το: Παρίσι; Αυτοί μιλάνε για το Παρίσι σα να πρόκειται για ιερό χώρο, που προτιμούν να το παραδώσουν στις φλόγες παρά να το αφήσουν στον εχθρό. Ξεχνούν ότι αποτελείται από υλικές αξίες. Και το ξεχνούν γιατί δεν έχουν τίποτα δικό τους. Ο συρφετός είναι διατεθειμένος να τα τινάξει όλα στον αέρα. Και μα το ναι! Δεν είναι δικό του. Ξελαρυγγιάζεται να ζητάει πετρέλαιο, αλλά για την εξουσία, για μας, το Παρίσι δεν είναι ένα σύμβολο, είναι η ιδιοκτησία μας. Το να το κάψεις δε σημαίνει ότι το υπερασπίζεσαι!...

………………

 

ΛΑΝΖΕΒΕΝ: Παραπονιέστε που δεν υπάρχουν χρήματα για τα μαθητικά συσσίτια. Ξέρετε πόσα έφερε χθες ο Μπεσλέ από την Τράπεζα μ' ένα θριαμβευτικό ύφος, για να φτιάσουμε τα οδοφράγματα;! Έντεκα χιλιάδες τριακόσια φράγκα. Τι λάθη κάνουμε! Τι λάθη έχουμε κάνει! Φυσικά κι έπρεπε να βαδίσουμε χωρίς καθυστέρηση εναντίον των Βερσαλλιών από τις 18 Μαρτίου. Αν είχαμε τον καιρό βέβαια. Αλλά, η ώρα του λαού είναι μία. Αλίμονο αν δεν είναι τότε επί ποδός, έτοιμος να χτυπήσει, πάνοπλος.

ΖΕΝΕΒΙΕΒ: Μα ποιος λαός; Απόψε ήθελα να πάω στο κονσέρτο που δίναν στον Κεραμεικό, για τα νοσοκομεία. Περιμέναμε μερικές εκατοντάδες θεατές, κι ήρθαν δέκα χιλιάδες. Έμεινα μπλοκαρισμένη μέσα σ' αυτό το πλήθος χωρίς να βλέπω τίποτα. Ε, κανείς δε βρήκε ούτε μια λέξη να παραπονεθεί.

………………

 

 

ΛΑΝΖΕΒΕΝ: Δεν υπάρχει κανείς. Είναι όλοι στα οδοφράγματα. Ο Ντελεκλύζ σκοτώθηκε στην πλατεία του Σατώ - ντ' Ω. Ο Βερμοράλ είναι πληγωμένος, ο Βαρλέν πολεμάει στην οδό Λαφαγιέτ. Γίνεται τέτοιο μακελειό στο σταθμό του Βορρά που οι γυναίκες τρέχουν στο δρόμο, χαστουκίζουν τους αξιωματικούς και πάνε από μόνες τους και στήνονται στον τοίχο.

 


 

1789 5 Οκτωβρίου. Πορεία στις Βερ­σαλλίες για την επαναφορά του βασιλιά στο Παρίσι.

1892 9-10 Αυγούστου. Οι αιρετοί εκ­πρόσωποι της περιοχής του Πα­ρισιού, ίδρυσαν στην έδρα του δη­μαρχιακού μεγάρου μια επανα­στατική Κοινότητα (Κομμούνα).

1793 6 Απριλίου. Σχηματισμός της πρώτης Επιτροπής Κοινής Σωτη­ρίας με επικεφαλής τον Νταντόν.

1793 10 Ιουλίου. Σχηματισμός τής Επι­τροπής Κοινής Σωτηρίας υπό τον Ροβεσπιέρο.

1794 27 Ιουλίου (9 Θερμιντόρ, έτος 2ο). Πτώση τοϋ Ροβεσπιέρου.

1799 9 Νοεμβρίου (18 Ομιχλώδους, έτος 8ο). Πραξικόπημα του Ναπολέο­ντα Βοναπάρτη.

1815 18 Ιουνίου. Μάχη του Βατερλώ. Ο Ναπολέων ο Α' νικήθηκε ορι­στικά.

1830 27-29 Ιουλίου. Επανάσταση των «τριών ένδοξων» ή «επανάσταση τοϋ Ιουλίου». Ανατροπή τής δυ­ναστείας των Βουρβώνων. Βασι­λιάς ο Λουδοβίκος Φίλιππος τής Ορλεάνης.

1831 21-29 Νοεμβρίου. Οι εργοδότες της Λυών ιδρύουν μία Εργατική

Επιτροπή.

1834 9-15 Απριλίου. Εργατικό κίνημα στη Λυών και δημοκρατικό στο Παρίσι.

1848 23-25 Φεβρουαρίου. «Δημοκρα­τική και κοινωνική επανάσταση». Ανακήρυξη τής Δημοκρατίας. 22-26 Ιουνίου. Κρατικοί λειτουρ­γοί διαμαρτύρονται εναντίον τής διαλύσεως του εργατικού κινήμα­τος από την Βουλή.

1849 1 3 Ιουνίου. Δημοκρατική ανταρ­σία στο Παρίσι και εργατική στη Λυών.

1851 2 Δεκεμβρίου. Πραξικόπημα τού Λουδοβίκου Βοναπάρτη, προέ­δρου τής Δημοκρατίας πού ανα­κηρύχθηκε αυτοκράτωρ το 1852.

1854-

1856  Φεβρουάριος-Ιανουάριος.  Πόλε­μος τής Κριμαίας: Γαλλία, Αγγλία, Τουρκία και Σαρδηνία εναντίον· τής Ρωσίας.

1859 Απρίλιος-Ιούλιος. Πόλεμος τής Ιταλίας: ο Ναπολέων Γ, σύμμα­χος του Βίκτωρα Εμμανουήλ Β', βασιλιά τής Σαρδηνίας, πολεμούν εναντίον τής Αυστρίας στη Λομ­βαρδία.

1864 25 Μαΐου. Αναγνώριση τού δι­καιώματος τής απεργίας.

1866 3 Ιουλίου. Νίκη τής Πρωσσίας εν­αντίον τής Αυστρίας στη Σάντοβα.

1867 Φεβρουάριος. Οι Γάλλοι, πού επε­νέβησαν στο Μεξικό και επέβαλαν ως αυτοκράτορα, υπό την προσ­τασία τους, τον Μαξιμιλιανό των Αψβούργων, υπεχρεώθησαν να εγκαταλείψουν τη χώρα.

1869 Μάιος. Ή αντιπολίτευση έλαβε 3.000.000 ψήφους. Ή κυβερνητική παράταξη υπερίσχυσε με 1.000.000 ψήφους διαφορά.

1870 2 Ιανουαρίου. Κοινοβουλευτική κυβέρνηση τού Αιμιλίου Ολιβιέ.

12 Ιανουαρίου. Ή κηδεία τού δημοσιογράφου Βίκτωρ Νουνάρ πού τον δολοφόνησε ο Πέτρος Βο­ναπάρτης, εξάδελφος τού Ναπο­λέοντα Γ' έδωσε την ευκαιρία σε μια μεγάλη λαϊκή διαδήλωση.

29 Απριλίου. Σύλληψη των μελών του Γραφείου τής Διεθνούς και τού προεδρείου τής Συνομοσπον­δίας Εργατών.

12 Ιουλίου. Διαδήλωση εναντίον του πολέμου τού παρισινού τμή­ματος τής Διεθνούς.

19 Ιουλίου. Κήρυξη τού πολέμου τής Γαλλίας κατά τής Πρωσσίας.

2 Σεπτεμβρίου. Ο στρατάρχης Μάτι Μαόν συνθηκολογεί στο Σεντάν και παραδίδεται με 83 χιλιάδες άνδρες. Ό Ναπολέων Γ' αιχμαλωτίζεται.

4 Σεπτεμβρίου. Εργάτες των προαστίων και εθνοφρουροί εισ­βάλουν στη Βουλή. Οι βουλευτές του Παρισιού σχηματίζουν κυβέρ­νηση «εθνικής σωτηρίας». Οι εκ­πρόσωποι είκοσι παρισινών περιφερειών ζητούν τον εξοπλι­σμό τού πληθυσμού.

22 Σεπτεμβρίου. Επαναστατικό κίνημα στη Λυών.

5-8 Οκτωβρίου. Οι μαχητές τής Μπελλβίλ κατέλαβαν το δημαρχι­ακό μέγαρο και ζητούν όπλα και την κήρυξη επαναστατικού πολέ­μου.

31 Οκτωβρίου. Κατάληψη τού δημαρχιακού μεγάρου. Ή Εθνο­φρουρά ζητεί τον σχηματισμό Επαναστατικής κυβερνήσεως αλλά η κίνηση καταστέλλεται από την αστυνομία.

1 Νοεμβρίου. Επαναστατική κομ­μούνα στη Μασσαλία.

3-5 Νοεμβρίου. Δημοτικές εκλογές στο Παρίσι. Από τούς 20 δημάρ­χους, οι 8 είναι κομμουνάροι.

1871 5-6 Ιανουαρίου. Βομβαρδισμός τού Παρισιού. «Κόκκινο Μανιφέ­στο» των εκπροσώπων είκοσι παρισινών περιφερειών.

18 Ιανουαρίου. Ανακήρυξη τής Γερμανικής αυτοκρατορίας στις Βερσαλλίες.

22 Ιανουαρίου. Οι κυβερνητικοί ανοίγουν πυρ εναντίον των εργα­τών και τής Εθνοφρουράς, μπροστά στο δημαρχιακό μέγαρο τού Παρισιού.

23-28 Ιανουαρίου. Διαπραγμα­τεύσεις για την συνθηκολόγηση τού Παρισιού.

29 Ιανουαρίου. Το Παρίσι συνθη­κολογεί.

8 Φεβρουαρίου. Εκλογή Βουλής με πλειοψηφία μοναρχική και οπαδών τής συνθηκολογήσεως. Στο Παρίσι, από τούς 46 βουλευ­τές, οι 6 είναι υπέρ τής συνθηκο­λογήσεως. Ή γενική συνέλευση των Εθνοφρουρών αποφασίζει να αντισταθεί.

26 Φεβρουαρίου. Προκαταρκτικά για την ειρήνευση στις Βερσαλλίες. Ό λαός του Παρισιού μεταφέρει τα κανόνια από τα περίχωρα.

1 Μαρτίου. Οι Γερμανοί καταλαμ­βάνουν στο Παρίσι τα Ηλύσια πε­δία. Ή Εθνοσυνέλευση δέχεται τούς όρους για την Πρήνη.

18 Μαρτίου. Η κυβερνητική προσπάθεια να αφαίρεση τα κα­νόνια απ’ το Παρίσι συναντά την αντίδραση τού πληθυσμού. Οι στρατιώτες συναδελφώνονται με τον πληθυσμό και ο θιέρσος με την κυβέρνηση του εγκαταλείπει το Παρίσι. Εγκαθιδρύεται ή Κομ­μούνα.

22-28 Μαρτίου. Εκλογή και ανα­κήρυξη τής Κομμούνας.

2 Απριλίου. Διάταγμα για το ανώτατο ημερομίσθιο που καθο­ρίζεται σε 6 χιλιάδες φράγκα. Δια­χωρισμός τής Εκκλησίας και τού Κράτους. ΟΊ κυβερνητικοί επιτί­θενται .

3-4 Απριλίου. Απόπειρα των αν­τικυβερνητικών να βαδίσουν κατά των Βερσαλλιών. Τούς βομβαρδί­ζουν από το οχυρό Μόν Βαλεριέν. Ό Φλουράν και ο Ντυβάλ τουφε­κίζονται από τούς κυβερνητικούς.

6 Απριλίου. Ή Κομμούνα άπαντα στις μαζικές εκτελέσεις των κυβερ­νητικών με το διάταγμα για την άμεση εκτέλεση των όμηρων.

16 Απριλίου. Διάταγμα για την ανάληψη τής διευθύνσεως των εργοστασίων πού έχουν εγκαταλειφθεί από τούς εργάτες. Ή Γκρενόμπλ και το Μπορντώ διαδηλώ­νουν υπέρ τής Κομμούνας.

19 Απριλίου. Ή Κομμούνα εκθέτει το πρόγραμμα της στον λαό τής Γαλλίας.

22 Απριλίου. Συγκρότηση επανα­στατικών δικαστηρίων.

28   Απριλίου. · Σχέδιο συγκροτή­σεως   Επιτροπής Κοινής Σωτη­ρίας. Λαϊκή δωρεάν εκπαίδευση. Απαγόρευση τής νυκτερινής ερ­γασίας για τούς αρτοποιούς.

28-29   Απριλίου. Το οχυρό τού Ίσσύ, έπειτα από επίθεση των κυβερνητικών, εκκενώνεται από τούς Κομμουνάρους.

9 Μαΐου. Ανακατάληψη τού οχυ­ρού τού Ίσσύ. Ο Ροσσέλ παραι­τείται.

21 Μαΐου. Οι κυβερνητικοί κατορθώνουν να εισχωρήσουν στο Παρίσι από τις εγκαταλειμμένες δυτικές νότιες πύλες. Ό Ντομ-πρόβσκυ ανακαταλαμβάνει μέρος τής περιοχής.

22 Μαΐου. Ό Ντελεκλύζ καλεί τούς Παρισινούς στα οδοφράγματα.

23 Μαΐου. Ή Μπατινιόλ καί ή Μονμάρτρη έπεσαν. Ή Σαπέλ αν­τιστέκεται.

24 Μαΐου. Οι ιθύνοντες τής Κομ­μούνας βάζουν φωτιά στο δη­μαρχείο τής 11ης περιφερείας. Ή φωτιά χωρίζει τούς πολεμιστές. Οι εκτελέσεις εξελίσσονται σε σφα­γές. Μερικά οδοφράγματα αντι­στέκονται. Πρώτος τουφεκισμός ομήρων από τούς Κομμουνάρους.

25 Μαΐου. Τελευταίες μάχες και τε­λευταία συνεδρίαση τής Κομμού­νας.

26 Μαΐου. Επίθεση κατά τής Μπελλβίλ καί τού Μενιλμοντάν. Εκτέλεση ομήρων.

27 Μαΐου. Ή 20η περιφέρεια αντι­στέκεται ακόμα. Σφαγές στο νε­κροταφείο Πέρ Λασαίγ.

28 Μαΐου. Πτώση τού τελευταίου οδοφράγματος στο Τέμπλο. Οι καταδιώξεις συνεχίσθηκαν έως την αμνηστία τής 11.7.1880.


 

Στο σύντομο χρονικό διάστημα των 72 ημερών ύπαρξης της Κομμούνας, οι κομμουνάροι συνειδητοποίησαν ακόμα και σ' αυτά τα πρώτα βήματα ότι δεν μπορεί να έρθει το καινούριο, χωρίς οι επιστήμες, οι τέχνες και η λογοτεχνία να συνδεθούν με το λαό, εκφράζοντάς τον, χωρίς να εξυπηρετούν τις ιστορικές και κοινωνικές του ανάγκες, τους πραγματικούς στόχους του. Κατανοούσαν την επίδραση που έχει το πολιτιστικό εποικοδόμημα στη συνείδηση του ανθρώπου αλλά και τις δυνατότητες που ανοίγονται με τη λειτουργία αυτού του εποικοδομήματος προς όφελος των λαϊκών συμφερόντων. Και μπορεί το διάστημα αυτό να μην ήταν αρκετό, για να εκφραστεί ολόκληρος ο πολιτισμός της, καθώς και τα περιθώρια να δοθεί ένα αποφασιστικό χτύπημα σε παραδοσιακές ξεπερασμένες αντιλήψεις για το ρόλο της τέχνης στην κοινωνία, ωστόσο το διάστημα αυτό ήταν αρκετό για να αρχίσει να αναδύεται η νέα αντίληψη για την τέχνη και αυτή η νέα αντίληψη πρακτικά εκφράστηκε με ειδικά άρθρα του Διατάγματος, με τη δημιουργία θεσμών και τη λήψη πρωτοβουλιών. Η Κομμούνα:

    * Παρέδωσε στην Ένωση ζωγράφων, γλυπτών, αρχιτεκτόνων και άλλων εικαστικών καλλιτεχνών τον τεράστιο πλούτο των μουσείων και των γκαλερί του Παρισιού. Στη Διοίκηση της Ένωσης εκλέχτηκαν 47 άτομα, μεταξύ των οποίων οι μεγαλύτεροι καλλιτέχνες της Γαλλίας, όπως ο Κουρμπέ, που ήταν και ο αντιπρόσωπός της, οι Κιρό, Ντομιέ, Μανέ, Μιλέ, Νταλ, Μπαλί (γιος), ο Ευγένιος Ποτιέ και άλλοι.

    * Κατάργησε την ανισοτιμία των κρατικών επιχορηγήσεων στα θέατρα και την εκμετάλλευση μέχρι εξευτελισμού των ηθοποιών από τους ιδιοκτήτες και τους διευθυντές, επιβάλλοντας διά νόμου το σύστημα των «ίσων δυνατοτήτων» για όλους, με λαϊκό έλεγχο.

    * Απελευθέρωσε από την οικονομική και κυβερνητική επιβολή του γούστου και των ενδιαφερόντων των κυρίαρχων τάξεων τους μουσικούς και τα τραγούδια τους, με αποτέλεσμα αυτοί να ξεχυθούν στους δρόμους, στις πλατείες, στις λέσχες και στα οδοφράγματα, ακόμα και σε κάποιες εκκλησίες, βάζοντας ωράριο εναλλακτικής λειτουργίας τους.

    * Ταυτόχρονα ίδρυσε δεκάδες επαναστατικές λέσχες, σαν Λαϊκά Πανεπιστήμια, σ' όλο το Παρίσι, ακόμα και μέσα στις εκκλησίες. Το περιβάλλον τους διαμορφώνεται λαμπρό, διακοσμητικό, κόντρα στο καταθλιπτικό και αυστηρό κλίμα των κρατικών ιδρυμάτων. Το κόκκινο χρώμα επικρατεί παντού, αντιπροσωπεύοντας την αισθητική έννοια της ομορφιάς της Κομμούνας.

Όλα αυτά, έστω κι αν «χάθηκαν» στη ματωμένη βδομάδα, μας άφησαν κληρονομιά, κάτω από ποιες συνθήκες μπορεί η τέχνη να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στον αληθινό δημιουργό της, το λαό, σπάζοντας όλα τα φράγματα που την κρατάνε μακριά του.

Είναι όμως πολύτιμα και γιατί απέδειξαν ότι ο καλλιτέχνης γνωρίζει την αληθινή καταξίωση όταν συμμετέχει ολόπλευρα στο ιστορικό γίγνεσθαι, παίρνοντας ενεργό μέρος στο μετασχηματισμό της κοινωνίας, και μέσω του έργου του, και μέσω της συμμετοχής του σε επαναστατικούς θεσμούς και μέσα από τα οδοφράγματα, δίπλα στον αγωνιζόμενο λαό.

Ωστόσο, πέρα από την ανάδειξη αυτής της ριζοσπαστικής στάσης που κράτησε η Κομμούνα απέναντι στην Τέχνη και του ρόλου που έπαιξαν οι επαναστάτες καλλιτέχνες σ' αυτήν, αναδεικνύεται και η ανάγκη να δοθεί απάντηση στην εκστρατεία αποσιώπησης, διαστρέβλωσης και αλλοτρίωσης του ρόλου που έπαιξαν γνωστές προσωπικότητες του πνεύματος και της τέχνης στα γεγονότα της Κομμούνας. Ρόλου που αντιμετωπίστηκε από πολλούς ιστορικούς σαν μαύρη κηλίδα στην προσωπική τους ιστορία.

Έτσι, τον Αρθούρο Ρεμπό τον παρουσιάζουν σαν τον «ρομαντικό και καταραμένο» ποιητή, το «παρακμιακό» ίνδαλμα της νεολαίας που οφείλει τη γοητεία του στο μελαγχολικό των στίχων του και στην αινιγματική και τρικυμιώδη ζωή του.

 Ο Πολ Βερλέν, ποιητής και μέντορας του Ρεμπό, που παίρνει και αυτός τη θέση του ανάμεσα στους «καταραμένους ποιητές», είναι ο κυκλοθυμικός, όλο συναισθηματικές εξάρσεις ποιητής που καταστράφηκε από έναν ανέλπιδο έρωτά του.

Όσο για την ιστορική αλήθεια, φαίνεται ότι γεγονότα που φωτίζουν βασικές πτυχές της ζωής και του έργου καλλιτεχνών αλλά και της ίδιας της πάλης των τάξεων παραλείπονται ή διαστρεβλώνονται, ώστε αφ' ενός η προσωπικότητα να «εξωραΐζεται» και να μην προκαλεί επικίνδυνους ιδεολογικούς τριγμούς για την αστική τάξη και αφ' ετέρου η εργατική τάξη να παρουσιάζεται ότι δε μετέχει στην πολιτιστική ανάπτυξη της ανθρωπότητας.

Ο αριθμός των ποιητών, ζωγράφων, δασκάλων και επιστημόνων που συμμετείχαν ενεργά στη ζωή και στον αγώνα της Παρισινής Κομμούνας τόσο με το ίδιο το έργο τους, όσο και με την προσωπική τους ένταξη στον αγώνα, είτε αυθόρμητα, ή συνειδητά, είναι πολύ μεγάλος, και θα 'πρεπε να αφιερωθεί πολύς χρόνος, μελέτη και χώρος για να αποτυπωθεί σωστά και σε όλη του την έκταση αυτό το φαινόμενο. Θεωρούμε ότι χρειάζεται μια εκτενής, πλήρης και τεκμηριωμένη εργασία, για να γίνει η ιδεολογική, πολιτική και καλλιτεχνική εκτίμηση και να βγουν τα συμπεράσματα για τον διακριτό, ιδιαίτερο και αναντικατάστατο ρόλο της επιστήμης, της τέχνης και της λογοτεχνίας πριν, κατά και μετά την Κομμούνα, αλλά και γενικότερα σε όλες τις φάσεις των εξελίξεων.

Παραθέτουμε ενδεικτικά παραδείγματα που θεωρούμε ως τα πιο αντιπροσωπευτικά του χαρακτήρα και της ουσίας της όλης κατάστασης. Παραδείγματα όχι μόνο από το στρατόπεδο των «στρατευμένων» στην Κομμούνα καλλιτεχνών, αλλά και από εκείνους που κράτησαν μια αμφιλεγόμενη στάση απέναντί της, όπως και από αυτούς που υπήρξαν τελείως εχθρικοί και λειτούργησαν ως όχημα για την προπαγάνδα δυσφήμισης της Κομμούνας και των κομμουνάρων, κατά τη διάρκεια και μετά την κατάληψη του Παρισιού.

Ευγένιος Ποτιέ (1816-1887)

Εργάτης, αγωνιστής και τροβαδούρος των δίκιων της εργατικής τάξης, της τάξης του, της οποίας βίωσε με όλο του το είναι τις νίκες και τις ήττες.

Απ' το Φλεβάρη του '48 πολεμάει μαζί με το παριζιάνικο προλεταριάτο για τη δημοκρατία μέχρι την ανατροπή της αυτοκρατορίας, οπότε ολοκληρώνεται η ταξική του συνείδηση και εντάσσεται στη «Διεθνή κοινωνία των εργατών». Η υπεράσπιση της πατρίδας είναι δεμένη με τη διεθνιστική εργατική αλληλεγγύη. Εκλέγεται βουλευτής στο συμβούλιο της Κομμούνας στο 2ο Διαμέρισμα του Παρισιού.

Παρ' όλ' αυτά, κυρίως ασχολείται πρακτικά στα οδοφράγματα.

Μετά την ήττα του '71 μετουσιώνει καλλιτεχνικά την καταστροφή σε δυνατή και επιβλητική ποίηση, εκφράζοντας το στόχο και τη δράση της Κομμούνας, καλεί στον αγώνα για το ταξικό όραμα, «μιλώντας» απλά, καθαρά, στην καρδιά και στο νου του λαού, παρακινώντας για την ιστορική ανάγκη μιας κομμουνιστικής κοινωνίας.

 Θα ήταν δίκαιο λοιπόν να πούμε ότι ήταν ίσως ο πρώτος λαμπρός ποιητής του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, από τη ζωή, τη σκέψη και το καλλιτεχνικό του έργο. Εγραψε τη «Διεθνή» τις πρώτες μέρες της «Ματωμένης εβδομάδας».

Και μετά τη μελοποίησή της από τον εργάτη Πιερ Ντεζεντιέρ, εμπνέει τους αγώνες εκατομμυρίων εργατών και μένει κειμήλιο αγώνα μέχρι σήμερα.

Επιστρέφει από την εξορία 64 ετών, μισοπαράλυτος και φτωχός, μα πλούσιος από επαναστατικό-καλλιτεχνικό ταλέντο, που το αφιερώνει στους αγώνες, στο ηθικό και στη δικαίωση των οραμάτων της τάξης του. Πεθαίνει μέσα στην αγάπη του λαού, σ' αναγνώριση της στάσης του.

Γκιστάβ Κουρμπέ (1819-1877)

Ο Κουρμπέ υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους ρεαλιστές ζωγράφους του 19ου αιώνα. Αν και ο μεγαλύτερος όγκος των έργων του ήταν τοπιογραφίες, ωστόσο έδωσε το στίγμα του κυρίως με τις μνημειακές αναπαραστάσεις της αγροτικής ζωής. Τα έργα αυτά, σε μια περίοδο που οι φόβοι για εξέγερση του αγροτικού πληθυσμού διέτρεχαν το συντηρητικό κομμάτι της κοινωνίας, αντιμετωπίστηκαν σαν κίνδυνος που έπρεπε να εξαλειφθεί, καθώς για πρώτη φορά πίνακες μνημειώδους κλίμακας σε μέγεθος και σοβαρότητα απεικόνιζαν με ρεαλισμό, χωρίς εξιδανίκευση, ανθρώπους της υπαίθρου και συμβολικά ύψωναν αυτές τις παραστάσεις στα κανονικά μεγέθη της ιστορικής ζωγραφικής.

 Στα 1855 ίδρυσε το δικό του «Οίκο του Ρεαλισμού» εκφράζοντας την πίστη του ότι η ελεγχόμενη από τους ακαδημαϊκούς κύκλους αίθουσα του «Σαλονιού» δε θα έπρεπε να είναι η μόνη δίοδος για να συναντηθεί το έργο ενός καλλιτέχνη με το κοινό.

Η ριζοσπαστικότητα του Κουρμπέ εκφραζόταν όχι μόνο στο πεδίο της τέχνης αλλά και στο πεδίο της πολιτικής. Πήρε επίσημη έκφραση το 1870 όταν εκλέχτηκε αντιπρόσωπος του 6ου Διαμερίσματος του Παρισιού, και αργότερα, όταν με την εξέγερση του λαού της πόλης ανακηρύχτηκε μέλος της επιτροπής της Κομμούνας.

Κατά τη διάρκεια της διοίκησης της Κομμούνας ήταν δραστήριος στο πεδίο των μεταρρυθμίσεων στο καλλιτεχνικό εκπαιδευτικό σύστημα και στην ανάθεση των παραγγελιών από μέρους του δημοσίου. Πρωτοστάτησε στην κατεδάφιση της στήλης Βαντόμ, που θεωρούνταν σύμβολο του μιλιταρισμού. Τόσο για τη συμμετοχή του στην Κομμούνα, αλλά και για την κατεδάφιση του μνημείου Βαντόμ, υπέστη κράτηση, ανακρίσεις, δίκη και ποινή φυλάκισης που μετριάστηκε μόνο μετά από μια περίοδο διαμονής με φύλαξη σε μια κλινική. Ωστόσο, δεχόταν κυβερνητική πίεση να πληρώσει το υπέρογκο ποσό της αποκατάστασης της στήλης Βαντόμ, πράγμα που αν δεν έκανε θα ξαναφυλακιζόταν. Αυτό τον εξανάγκασε σε εξορία στην Ελβετία, όπου και πέθανε τέσσερα χρόνια αργότερα. Μόλις ένα μήνα πριν το θάνατό του πληροφορήθηκε ότι το καθεστώς κατέσχεσε έργα του από το εργαστήριό του στο Παρίσι.

Πολ Βερλέν

Ο Βερλέν ήταν από τους ποιητές εκείνους που οι στιλιστικές του καινοτομίες έδωσαν μια νέα μουσικότητα στη γαλλική ποίηση και έθεσαν τα θεμέλια για τον ελεύθερο στίχο και άλλες πειραματικές ποιητικές τεχνικές του 20ού αιώνα.

Ωστόσο, είναι αδύνατο να τον κατανοήσουμε βαθιά αν προσπεράσουμε το όραμά του για μια κοινωνία όπου όλοι οι άνθρωποι θα είναι ίσοι κοινωνικά, όραμα που ζωντανεύουν τα πρώτα του κιόλας ποιήματα.

Γύρω στα 1860, πριν από τον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο και την Κομμούνα, ο Βερλέν συνεργάζεται με αντιπολιτευτικές εφημερίδες και περιοδικά.

Με μεγάλη χαρά δέχεται την πτώση της δεύτερης αυτοκρατορίας και την ανακήρυξη της Δημοκρατίας το Σεπτέμβρη του 1870 και λίγο αργότερα κατατάσσεται στον 160ό λόχο της Εθνοφυλακής.

Η εξέγερση της Κομμούνας τον βρίσκει σε εμπιστευτική θέση στο Παρισινό Δημαρχείο και όταν ο Θιέρσος καλεί όλους τους υπαλλήλους να παραιτηθούν, για να σαμποτάρουν το έργο των κομμουνάρων, ο Βερλέν παραμένει στο πόστο του και μάλιστα αναλαμβάνει διευθυντικά καθήκοντα στον Τύπο της Κομμούνας.

Αρθούρος Ρεμπό

Λίγο είναι γνωστό ότι ο Ρεμπό εκτός από «καταραμένος» ποιητής υπήρξε και ποιητής της Κομμούνας.

Την εξέγερση του Ρεμπό απέναντι στο καταπιεστικό οικογενειακό περιβάλλον, απέναντι στον υποκριτικό κοινωνικό περίγυρο και τη θρησκεία συνόδευσε η εξέγερσή του ενάντια στις καταπιεστικές, εξευτελιστικές για τον άνθρωπο κοινωνικές δομές, φανερή από γραπτά του των μαθητικών του κιόλας χρόνων. Οι διάφοροι μελετητές του διαφοροποιούνται για το αν τις μέρες της Κομμούνας ο ποιητής βρισκόταν στο Παρίσι. Επικρατεί η άποψη ότι αυτή την περίοδο δε βρισκόταν εκεί.

Υπάρχουν όμως ντοκουμέντα που μαρτυρούν ότι από τις 25 του Φλεβάρη έως τις 10 του Μάρτη, δέκα μέρες δηλαδή πριν από την ανακήρυξη της Κομμούνας, ο Ρεμπό βρίσκεται στο Παρίσι. Οι παραμονές της Παρισινής Κομμούνας τον βρίσκουν περιπλανώμενο στους δρόμους της πόλης, να έχει δραπετεύσει από ένα αποπνικτικό οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο αναζητώντας απεγνωσμένα την ελευθερία του. Αυτές τις μέρες «ρουφάει κυριολεκτικά τις γραμμές των δημοκρατικών εφημερίδων», μα κυρίως γίνεται μάρτυρας συγκλονιστικών ιστορικών γεγονότων, όπως της συναδέλφωσης λαού και Εθνικής Φρουράς στην πλατεία της Βαστίλλης, της υπογραφής της στρατιωτικής συνθηκολόγησης από μέρους της κυβέρνησης και ενός όλο και πιο δυναμικού κύματος διαδηλώσεων.

Οι λόγοι που αφήνει το Παρίσι και επιστρέφει στην πατρίδα του, τη Σαρλεβίλ, δεν είναι γνωστοί, ωστόσο τα γεγονότα που έζησε τις δύο αυτές βδομάδες και που αποτέλεσαν το πρελούδιο της Κομμούνας χαράχτηκαν βαθιά μέσα στον 16χρονο μόλις Ρεμπό και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για τη μετέπειτα ποιητική του δημιουργία. Μέσα από τους στίχους του βγαίνει η κραυγή των εξεγερμένων, η μάχη του δίκιου απέναντι στο άδικο και κάτω από την επίδραση της ήττας της Κομμούνας εφορμά με ένα συνονθύλευμα καταιγιστικών συναισθημάτων μίσους, οργής, περιφρόνησης και από την άλλη θαυμασμού, έκστασης και ελπίδας.

Οργή και περιφρόνηση για τις Βερσαλλίες - θαυμασμός και έκσταση απέναντι στο έργο των κομμουνάρων. Ο Ρεμπό έγινε κοινωνός των ιδανικών της Κομμούνας, ένιωσε τους πόθους των κομμουνάρων να τον διαπερνούν, έζησε την ήττα τους σαν συναγωνιστής. Είχε λοιπόν μια άκρως βιωματική σχέση με τα γεγονότα της Κομμούνας και όταν στους στίχους του χαράσσει τα δικά του συναισθηματικά βιώματα, εμείς διαβάζουμε τον αγώνα, τη συντριβή, τις ελπίδες, όλων των καταπιεσμένων.

Βίκτορ Ουγκό

Συγγραφέας που σημάδεψε την ιστορία της γαλλικής λογοτεχνίας, κοινά αναγνωρισμένος για το ανθρωπιστικό πνεύμα που διέπει όλο του το έργο.

Με αριστοκρατικές καταβολές, δεν υπήρξε κομμουνάρος, αλλά με τη ζωή και το έργο του απέδειξε το μέγεθος του ουμανισμού του και της πολιτικής του γενναιότητας, αναλαμβάνοντας την υπεράσπιση ανθρώπων που δε συμφωνούσε με τις κοινωνικές και πολιτικές τους πεποιθήσεις και ρισκάροντας το να γίνεται και ο ίδιος συχνά στόχος της αντίδρασης.

Μέσα από μια διάθεση ίσων αποστάσεων και κριτικού ρεαλισμού, έκανε σκληρή κριτική στην ανάλγητη εξουσία των Βερσαλλιών, στην προδοτική μπουρζουαζία και στη χρεοκοπημένη μοναρχία και, ταυτόχρονα, χωρίς μίσος και κακή θέληση, αλλά από λάθος κατανόηση της ιστορικής αναγκαιότητας και της σημασίας της Κομμούνας, κατέκρινε τους κομμουνάρους για τη βίαιη πρακτική τους, που όπως πίστευε προερχόταν από την αγραμματοσύνη τους... «Κατ' αρχάς είμαι υπέρ της Κομμούνας, και κατά της πρακτικής της», είχε πει χαρακτηριστικά.

Δημιούργησε πολλά και μεγάλα έργα, εμπνευσμένα από την Κομμούνα και τη ζωή των κομμουνάρων, έργα γεμάτα αγάπη, περηφάνια, θαυμασμό και σεβασμό γι' αυτούς.

Μετά από τη «ματωμένη εβδομάδα» αγκαλιάζει μέσα από μια ηθικο-αισθητική άποψη το δράμα και τον ηρωισμό των κομμουνάρων και δε σταματά να αγωνίζεται για την αμνηστία όσων βρίσκονται στην εξορία, στην προσφυγιά και στα κάτεργα.

Θεόφιλος Γκοτιέ

Ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, ένας από τους μεγαλύτερους του 2ου μισού του 19ου αιώνα, ο Θεόφιλος Γκοτιέ, πιο γνωστός από τις φανταστικές του πρόζες, ήταν από εκείνους που βρίσκονταν στο Παρίσι κατά τη διάρκεια της Κομμούνας, όχι ωστόσο στο πλευρό των κομμουνάρων, κάθε άλλο μάλιστα, βρισκόταν εκεί παρά τη θέλησή του, αφού όταν η εξέγερση ξέσπασε αυτός είχε την «ατυχία» να βρίσκεται στο Παρίσι, οπότε υπέστη καθ' όλη τη διάρκεια της Κομμούνας έναν «συρφετό από ύαινες και γορίλες», όπως ο ίδιος έλεγε.

Η αλληλογραφία του «εγκλωβισμένου» στο Παρίσι Γκοτιέ είναι αποκαλυπτική των αισθημάτων που έτρεφε για την Κομμούνα και τους κομμουνάρους. Σε ένα γράμμα που απευθύνει στο γιο του αναφέρει: «Οι Βερσαλλίες που τώρα είναι το πραγματικό κέντρο των αποφάσεων, καθώς κατασκευάζεται ένα διαφορετικό στο Παρίσι, όπου οι κύριοι δολοφόνοι βασιλεύουν χωρίς αντίσταση. Θα ενημερώθηκες από τις εφημερίδες για τις λεπτομέρειες αυτής της ανεξήγητης κατάληψης, που ήταν τόσο εύκολο να σταματηθεί όταν ξεκίνησε και στην οποία άφησαν το χρόνο να αναπτυχθεί, να οργανωθεί και να εξαπλωθεί σ' όλη την πόλη. Το Εθνικό Συμβούλιο χάνει τον καιρό του σε μάταιες συνομιλίες αντί να πάρει δραστικά μέτρα και δε δίνει καμία βοήθεια στην υγιή μερίδα του Παρισιού που τρομοκρατείται από κάποιους κατάδικους».

Δε χρειάζονται περισσότερα για να φανεί ότι ο Γκοτιέ στάθηκε απέναντι στην Κομμούνα σαν ένας σκληροπυρηνικός αστός διανοούμενος, που όχι μόνο δεν κάνει τον κόπο να μπει στη θέση των επαναστατημένων και να κατανοήσει τι τους οδήγησε στην εξέγερση, αλλά αντίθετα βιάζεται να τους κατατάξει στην κατηγορία των κοινών ποινικών εγκληματιών, επιδεικνύοντας περισσότερο ζήλο και από αυτές ακόμη τις Βερσαλλίες.

Δυστυχώς, δεν ήταν λίγες οι «λαμπρές προσωπικότητες», όπως ο Θεόφιλος Γκοτιέ, του γαλλικού αλλά και του παγκόσμιου καλλιτεχνικού στερεώματος, που μόλις κατάλαβαν τον κίνδυνο που διέτρεχε το αστικό καθεστώς έλαμψε η πικρόχολη ταξική ιδεολογική τους στενότητα και καταφέρθηκαν ενάντια στην Κομμούνα με τα λόγια και τα έργα τους. Ανάμεσά τους οι Φλομπέρ, Αλφόνς, Αλέξανδρος Ντουμάς (γιος) κ.ά.

Οπως μας λέει όμως ο κομμουνάρος Ζαν Μπατίστ Κλεμάν, το μέλλον ανήκει σ' αυτούς που δημιουργούν τις υλικές και πνευματικές αξίες του έθνους τους, αλλά και όλης της ανθρωπότητας, και τους δίνουν την αναγκαία ιστορική, ιδεολογική, αισθητική, κοινωνικά χρήσιμη κάθε φορά διάσταση. Και αυτοί δεν είναι άλλοι, παρά οι αληθινοί επαναστάτες, εργάτες, καλλιτέχνες και επιστήμονες μαζί.

Η πρώτη αυτή έφοδος της εργατικής τάξης προς το μέλλον κατέδειξε, εκτός από την ανεξίτηλη ομορφιά της, και την ανάγκη να ξεπεραστούν οι σκληρές αντιθέσεις επιθυμητού-δυνατού, ιδανικού-πραγματικότητας και έθεσε το από δω και μπρος το κοινωνικό ερώτημα

Ποιος, με ποιον και γιατί;

Έτσι και αλλιώς.

Εφόσον θα φύγουν αυτές

Οι μέρες οι βαριές,

Όταν όλοι οι φτωχοί ξεσηκωθούν,

Εσύ, ξανά απ' την αρχή

Μαζί τους ξεσηκώσου!!!

 

Κείμενα- Επιμέλεια

Γιάννης ΣΚΑΡΠΕΡΟΣ-Πηνελόπη ΒΛΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

Directors:
Manfred Wekwerth, Joachim Tenschert
Writers:
Bertolt Brecht (based on his play)
Stars:
Madame Cabet: Gisela May
Jean Cabet: Hilmar Thate
“Papa”: Wolf Kaiser
Coeo: Peter Kalisch
Babette Cherron: Angelica Domröse
Francois Faure: Manfred Karge
Pierre Langevin: Raimund Schelcher
Rigault: Ekkehard Schall
Valrin: Günter Naumann
Thiers/Bismarck: Martin Flörchinger
Jules Fabre: Willi Schwabe